SÂM TAM THẤT ( Dành cho các bạn đọc hay quan tâm và những bạn liên quan đến học y có thể tham khảo ạ)
Tam thất có tên gọi khắc là Kim bất hoán nghĩa là có vàng cũng không đổi
1. Tính vị quy kinh:
Vị ngọt hơi đắng, tính ôn
Quy kinh can, vị
1. Tính vị quy kinh:
Vị ngọt hơi đắng, tính ôn
Quy kinh can, vị
2. Thành phần chủ yếu:
Theo sách trung dược học, thành phần chủ yếu có : Saponin Tam thất tương tự như saponin của Nhân sâm
Chủ yếu saponin của nhân sâm Rb1, Rd, Re, Rg1, Rg2, Rh1 và saponin của Tam thất là C3, D1, D2, E2, R1,R2,R3,R4
Hoạt chất cầm máu của tam thất là Decichine.
Ngoài ra tam thất còn có alkaloit, protid,...
3. Tác dụng dược lý của Tam thất
Theo y học cổ truyền:
Hóa ứ chỉ huyết, hoạt huyết định thống. Chủ trị các chứng xuất huyết ngoài và bên trong nội tạng, té ngã ứ huyết sưng đau, hoạt huyết bổ huyết đẩy huyết cỹ sinh huyết mới tốt cho phụ nữ sau sinh.
4. Ứng dụng lâm sàng:
a) Tam thất trị các chứng xuất huyết
- Dùng dịch tiêm Tam thất trị trên 110 ca hiệu quả tốt hơn 50 ca đối chiếu sang tây y bao gồm các bệnh: Loét hành tá tràng 113 ca, viêm dạ dày mạn 9 ca, loét dạ dày 6 ca,loét tổ hợp 4 ca, 18 ca chưa phát hiện bệnh lý
- Tổ điều trị dung dịch tiêm Tam thất do Xí nghiệp 1 Thượng Hải sản xuất liều 8-16ml vào dung dịch đẳng trương gloco 500ml truyền tĩnh mạch ngày lần, không dùng các loại thuốc cầm máu khác gia vào, lượng truyền như nhau.
- Kết quả: Tổ dùng Tam thất máu trong phân chuyển âm tính bình quân sao 5,98 ngày, thời gian nằm viện trung bình 5,2 ngày.
Tổ Tây y, máu trong phân chuyển âm tính bình quân sau 9,2 ngày và thời gian nằm viện bình quân 21,64 ngày ( Theo Phạm xương Háo và cộng sự, Báo cáo 110 ca xuất huyết đường tiêu hóa trên chữa bằng dịch tiêm Tam thất, tạp chí Trung y dược thượng hải 1983, 9: 15)
b) Tam thất trị xuất huyết bao tử
- Dùng bột tam thất mỗi lần ,5 g * 3 lần/ ngày, uống với nước ấm, bệnh nhân nghỉ tại giương, trừ trường hợp nôn ra máu còn ăn bình thường, chế độ ăn lỏng hoặc bán lỏng, sau khi máu trong phân âm tính còn uống thêm 2 ngày để củng cố. Kết quả 60 ca chảy máu khỏi hoàn toàn 58 ca không khỏi 2 ca
( La Dụ Dân , Bột tam thất trị xuất huyết bao tử, Tạp chí trung y Vân Nam 985, 1: 28)
c) Tam thất trị loét dạ dày chảy máu cấp lượng nhiều
- Hòa bột tam thất 10g vào 30-50ml nước muối sinh lý, cứ mỗi 6-8h bơm vào dạ dày lần , kẹp ống trong giờ rồi hút dịch dạ dày cho đến đến khi dịch không còn máu tươi, lưu ống dạ dày 2-3 ngày sau đó tiếp tục cho uống bột tam thất mỗi lần 0g, 3-5 lân. Thời gian hết máu tươi trong dịch dạ dày 12 giờ ( ngắn nhất) đến 96 giờ ( dài nhất), sắc phân trở lại 2-8 ngày,
- Trị giả 6 ca, trừ ca hết chảy máu và chết sau 5 ngày do viêm phổi và nhiễm trùng huyết, còn tất cả đều khỏi ( Dương quốc Phong , trị dạ dày chảy máu cấp do loét, Thực dụng ngoại khoa tạp chí 1982, 4: 90)
d)Tam thất trị ho ra máu
- Bột tam thất mỗi mỗi lần uống 6-9g, ngày 2-3 lần
Trị giãn phế quản, lao phổi và áp xe phổi kèm ho ra máu
- 10 ca uống thuốc 5 ngày , cầm máu trong đó hoàn toàn cầm máu 8 ca, còn 2 ca cầm máu được -2 tuần lại ho ra ít máu
( Trinhj Hỉ Vân, sơ bộ quan sát bột tam thất trị ho ra máu- Tạp chí Trung y 1965, 11: 29)
Theo sách trung dược học, thành phần chủ yếu có : Saponin Tam thất tương tự như saponin của Nhân sâm
Chủ yếu saponin của nhân sâm Rb1, Rd, Re, Rg1, Rg2, Rh1 và saponin của Tam thất là C3, D1, D2, E2, R1,R2,R3,R4
Hoạt chất cầm máu của tam thất là Decichine.
Ngoài ra tam thất còn có alkaloit, protid,...
3. Tác dụng dược lý của Tam thất
Theo y học cổ truyền:
Hóa ứ chỉ huyết, hoạt huyết định thống. Chủ trị các chứng xuất huyết ngoài và bên trong nội tạng, té ngã ứ huyết sưng đau, hoạt huyết bổ huyết đẩy huyết cỹ sinh huyết mới tốt cho phụ nữ sau sinh.
4. Ứng dụng lâm sàng:
a) Tam thất trị các chứng xuất huyết
- Dùng dịch tiêm Tam thất trị trên 110 ca hiệu quả tốt hơn 50 ca đối chiếu sang tây y bao gồm các bệnh: Loét hành tá tràng 113 ca, viêm dạ dày mạn 9 ca, loét dạ dày 6 ca,loét tổ hợp 4 ca, 18 ca chưa phát hiện bệnh lý
- Tổ điều trị dung dịch tiêm Tam thất do Xí nghiệp 1 Thượng Hải sản xuất liều 8-16ml vào dung dịch đẳng trương gloco 500ml truyền tĩnh mạch ngày lần, không dùng các loại thuốc cầm máu khác gia vào, lượng truyền như nhau.
- Kết quả: Tổ dùng Tam thất máu trong phân chuyển âm tính bình quân sao 5,98 ngày, thời gian nằm viện trung bình 5,2 ngày.
Tổ Tây y, máu trong phân chuyển âm tính bình quân sau 9,2 ngày và thời gian nằm viện bình quân 21,64 ngày ( Theo Phạm xương Háo và cộng sự, Báo cáo 110 ca xuất huyết đường tiêu hóa trên chữa bằng dịch tiêm Tam thất, tạp chí Trung y dược thượng hải 1983, 9: 15)
b) Tam thất trị xuất huyết bao tử
- Dùng bột tam thất mỗi lần ,5 g * 3 lần/ ngày, uống với nước ấm, bệnh nhân nghỉ tại giương, trừ trường hợp nôn ra máu còn ăn bình thường, chế độ ăn lỏng hoặc bán lỏng, sau khi máu trong phân âm tính còn uống thêm 2 ngày để củng cố. Kết quả 60 ca chảy máu khỏi hoàn toàn 58 ca không khỏi 2 ca
( La Dụ Dân , Bột tam thất trị xuất huyết bao tử, Tạp chí trung y Vân Nam 985, 1: 28)
c) Tam thất trị loét dạ dày chảy máu cấp lượng nhiều
- Hòa bột tam thất 10g vào 30-50ml nước muối sinh lý, cứ mỗi 6-8h bơm vào dạ dày lần , kẹp ống trong giờ rồi hút dịch dạ dày cho đến đến khi dịch không còn máu tươi, lưu ống dạ dày 2-3 ngày sau đó tiếp tục cho uống bột tam thất mỗi lần 0g, 3-5 lân. Thời gian hết máu tươi trong dịch dạ dày 12 giờ ( ngắn nhất) đến 96 giờ ( dài nhất), sắc phân trở lại 2-8 ngày,
- Trị giả 6 ca, trừ ca hết chảy máu và chết sau 5 ngày do viêm phổi và nhiễm trùng huyết, còn tất cả đều khỏi ( Dương quốc Phong , trị dạ dày chảy máu cấp do loét, Thực dụng ngoại khoa tạp chí 1982, 4: 90)
d)Tam thất trị ho ra máu
- Bột tam thất mỗi mỗi lần uống 6-9g, ngày 2-3 lần
Trị giãn phế quản, lao phổi và áp xe phổi kèm ho ra máu
- 10 ca uống thuốc 5 ngày , cầm máu trong đó hoàn toàn cầm máu 8 ca, còn 2 ca cầm máu được -2 tuần lại ho ra ít máu
( Trinhj Hỉ Vân, sơ bộ quan sát bột tam thất trị ho ra máu- Tạp chí Trung y 1965, 11: 29)
e.)Tam thất trị tiểu ra máu: trị 39 ca bệnh nhân tiểu ra máu, mỗi 4-8 giờ uống bột Tam thất 0.9- 1,5 g, đại bộ phận bệnh nhân au khi sử dụng trên dưới 3 ngày hết tiểu ra máu ( Khoa Tiết niệu Ngoại Bệnh viện số 1 Cáp Nhĩ Tân , Quan sát lâm sàng dùng bột tam thất trị tiểu ra mau, Báo Đại học Y Cáp Nhĩ Tân 1974, 2: 51).
f.) Tam thất trị xuất huyêt nhãn tiền phòng: Do chấn thương nhãn tiền phòng xuất huyêt 21 ca, trường hợp xuất huyết nhẹ, nhỏ mắt 2% dịch tam thất, ngày 6 lần. Trường hợp xuất huyết nặng ngoài nhỏ còn dùng thêm phương pháp thẩm thấu Ion 10% dịch tam thất ngày 1 lần, mỗi lần 20 phút. Kết quả trừ 1 ca xuất huyết lâu ngày teo củng mạc không kết quả, 1 ca xuât huyết giác mac nhuộm máu kết quả ko rõ, còn lại vài ngày sau hết, thị lực hồi phục nhanh ( Trạm bảo vệ sức khoẻ Xưởng điện cơ Thượng Hải)
g.) Tam thất trị chấn thương sọ não
- Cho uống bột tam thất 3g ( Hôn mê cho xông qua mũi) ngày 2-3 lần, theo dõi trị 40 ca , có kết quả 75% đối với thể nhẹ và vừa, kết quả tốt , ý thức phục hồi nhanh, triệu chứng thần kinh và cảm giác chủ quan được cải thiện, nước não tuỷ trong nhanh, lưu lượng máu, lực cản mạch máu não và phù não đều được cải thiện.Thời gian dùng thuốc 3-10 ngày dài nhât 21 ngày, trường hợp nặng dùng thêm lợi niệu, trụ sinh, an thần ( Khoa Ngoại thần kinh Bệnh viện thực hành số 1 thuộc Y học viện Quảng Tây- Quan sát kết quả điều trị 40 ca chấn thương sọ não điều trị bằng tam thất, Bao Tân y học 1979)
h.) Tam thất trị bệnh mạch vành
- Dùng Tam thất Quan Tâm Ninh chiết xuất từ tam thất trong 28 Bệnh viện của tỉnh đã tổng kêt 828 ca bệnh mạch vành, mỗi ngày uống 0.6-1.2g, 778 ca đau thắt ngực có kết quả 70,2 % kết quả rõ rệt 20,1 % ( Liệu trình 4-6 tháng)
625 ca kiểm định bằng điện tâm đồ có , kết quả 34,8%, kết quả rõ rệt 14,2% ( Phóng viên báo Trung thảo dược ghi báo cáo tại Hội nghị toàn quốc Côn Minh về kiểm định bài thuốc tam thất quan tâm ninh- Báo Trung thảo dược 1980)
- Phức phương Tam thất quan tâm phiến: Tam thất 0,8g, Diên hồ sách 4g, Hồng hoa, Chế thủ ô, Kê huyết đằng mỗi thứ 12g, Một dược 2g
Tất cả đều lượng 1 ngày chia 3 lần uống, 30 ngày 1 liệu trình, dùng 1-2 liệu trình nhận thấy kết quả: 68 ca đau thắt ngực ( 127 lần) tỷ lệ kêt quả 88,2%, trước khi dùng thuốc có 52 lần đã dùng Nitroglycerin, sau điều trị bằng phương Tam thất có 73,1% không dùng hoặc giảm liều. Tỷ lệ có kết quả điện tam đồ 26,7% ( Tổ phòng trị bệnh mạch vành, tổng y viện giải phóng quân nhân dân Trung Quốc- Quan sát kết quả điều trị bệnh mạch vành bằng Quan tâm phiến 68 ca, Tạp chí Tân y dược học 1973, 10: 12)
5.Tam thất trị chứng tăng lipid máu
Tác giả dùng bột tam thất sống cho uống 0,6 g *3 lần/ ngày. Trị 10 ca huyết ap cao, bệnh mạch vành, xơ vữa mạch máu não kèm tăng lipid máu và cholesterol cao đều giảm. Cho uống liên tục 1 tháng lipid máu bình quân từ 1179,2 mg% xuống còn 718,4 mg%, cholesterol từ 272,6mg% xuống 185mg% ( Trương Côn, Tác dụng của Sinh Tam thất đối với hạ lipid máu và cholesterol - Tạp chí Tân y dược học 1973)
i.) Tam thất trị bệnh gan
Tác giả cho bệnh nhân ga mật và những bệnh nhân không rõ nguyên nhân 45 ca có SGPT tăng cao uống bột Tam thât 1g/ lần, ngày 3 lần liên tục trong 1 tháng có 44 ca SGPT hạ bình thường, trong đó co 10 ca viêm gan mạn có proteiin huyết tương được cải thiện ( Trương Côn, Tác dụng hạ SGPT và cải thiện protein huyết tương của Bột Tam Thât, Trug y tạp chí 1980, 5: 25)
TẤT CẢ CÁC KIẾN THỨC TRÊN MANG TÍNH CHẤT THAM KHẢO, MỌI NGƯỜI SỬ DỤNG PHẢI ĐƯỢC SỰ TƯ VẤN CỦA BÁC Ỹ NHÉ!
St: bs Hoài Thu
f.) Tam thất trị xuất huyêt nhãn tiền phòng: Do chấn thương nhãn tiền phòng xuất huyêt 21 ca, trường hợp xuất huyết nhẹ, nhỏ mắt 2% dịch tam thất, ngày 6 lần. Trường hợp xuất huyết nặng ngoài nhỏ còn dùng thêm phương pháp thẩm thấu Ion 10% dịch tam thất ngày 1 lần, mỗi lần 20 phút. Kết quả trừ 1 ca xuất huyết lâu ngày teo củng mạc không kết quả, 1 ca xuât huyết giác mac nhuộm máu kết quả ko rõ, còn lại vài ngày sau hết, thị lực hồi phục nhanh ( Trạm bảo vệ sức khoẻ Xưởng điện cơ Thượng Hải)
g.) Tam thất trị chấn thương sọ não
- Cho uống bột tam thất 3g ( Hôn mê cho xông qua mũi) ngày 2-3 lần, theo dõi trị 40 ca , có kết quả 75% đối với thể nhẹ và vừa, kết quả tốt , ý thức phục hồi nhanh, triệu chứng thần kinh và cảm giác chủ quan được cải thiện, nước não tuỷ trong nhanh, lưu lượng máu, lực cản mạch máu não và phù não đều được cải thiện.Thời gian dùng thuốc 3-10 ngày dài nhât 21 ngày, trường hợp nặng dùng thêm lợi niệu, trụ sinh, an thần ( Khoa Ngoại thần kinh Bệnh viện thực hành số 1 thuộc Y học viện Quảng Tây- Quan sát kết quả điều trị 40 ca chấn thương sọ não điều trị bằng tam thất, Bao Tân y học 1979)
h.) Tam thất trị bệnh mạch vành
- Dùng Tam thất Quan Tâm Ninh chiết xuất từ tam thất trong 28 Bệnh viện của tỉnh đã tổng kêt 828 ca bệnh mạch vành, mỗi ngày uống 0.6-1.2g, 778 ca đau thắt ngực có kết quả 70,2 % kết quả rõ rệt 20,1 % ( Liệu trình 4-6 tháng)
625 ca kiểm định bằng điện tâm đồ có , kết quả 34,8%, kết quả rõ rệt 14,2% ( Phóng viên báo Trung thảo dược ghi báo cáo tại Hội nghị toàn quốc Côn Minh về kiểm định bài thuốc tam thất quan tâm ninh- Báo Trung thảo dược 1980)
- Phức phương Tam thất quan tâm phiến: Tam thất 0,8g, Diên hồ sách 4g, Hồng hoa, Chế thủ ô, Kê huyết đằng mỗi thứ 12g, Một dược 2g
Tất cả đều lượng 1 ngày chia 3 lần uống, 30 ngày 1 liệu trình, dùng 1-2 liệu trình nhận thấy kết quả: 68 ca đau thắt ngực ( 127 lần) tỷ lệ kêt quả 88,2%, trước khi dùng thuốc có 52 lần đã dùng Nitroglycerin, sau điều trị bằng phương Tam thất có 73,1% không dùng hoặc giảm liều. Tỷ lệ có kết quả điện tam đồ 26,7% ( Tổ phòng trị bệnh mạch vành, tổng y viện giải phóng quân nhân dân Trung Quốc- Quan sát kết quả điều trị bệnh mạch vành bằng Quan tâm phiến 68 ca, Tạp chí Tân y dược học 1973, 10: 12)
5.Tam thất trị chứng tăng lipid máu
Tác giả dùng bột tam thất sống cho uống 0,6 g *3 lần/ ngày. Trị 10 ca huyết ap cao, bệnh mạch vành, xơ vữa mạch máu não kèm tăng lipid máu và cholesterol cao đều giảm. Cho uống liên tục 1 tháng lipid máu bình quân từ 1179,2 mg% xuống còn 718,4 mg%, cholesterol từ 272,6mg% xuống 185mg% ( Trương Côn, Tác dụng của Sinh Tam thất đối với hạ lipid máu và cholesterol - Tạp chí Tân y dược học 1973)
i.) Tam thất trị bệnh gan
Tác giả cho bệnh nhân ga mật và những bệnh nhân không rõ nguyên nhân 45 ca có SGPT tăng cao uống bột Tam thât 1g/ lần, ngày 3 lần liên tục trong 1 tháng có 44 ca SGPT hạ bình thường, trong đó co 10 ca viêm gan mạn có proteiin huyết tương được cải thiện ( Trương Côn, Tác dụng hạ SGPT và cải thiện protein huyết tương của Bột Tam Thât, Trug y tạp chí 1980, 5: 25)
TẤT CẢ CÁC KIẾN THỨC TRÊN MANG TÍNH CHẤT THAM KHẢO, MỌI NGƯỜI SỬ DỤNG PHẢI ĐƯỢC SỰ TƯ VẤN CỦA BÁC Ỹ NHÉ!
St: bs Hoài Thu
